top of page

I wrote this blog entry to my students

with the hope to better connect with those younger souls


After two years of teaching, I found the followings needed to change among colleage students in Vietnam.

  1. Students are afraid of workloads.

  2. To students, good grade is the ultimate goals of learning.

  3. Reading (something other than Facebook Status) and thinking critically remained extraterrestrials to students.

I want to do something different this semester so I decided to watch movies on teachers to seek some light. I want you, my students to construct your minds with truths through education. Just like what I am striving. And just like what Tara Westover wrote:

Everything I had worked for, all my years of study, had been to purchase for myself this one privilege: to see and experience more truths than those given to me by my father, and to use those truths to construct my own mind. (Educated by Tara Westover)

In the next semester, I will ask you to watch the following movies to "break the ice" and understand my teaching philosophy. Before your watching them all, I would like to share some thoughts.


1. Starting with Why


History boys (2006) was the British version of Dead Poets Society (1989). The two depicted an ideological battle within every classroom. One force (both headmasters in two movies) measures learning through achievement. School students should learn to get good grade, pass exams, and get into good universities. Poetry, music, and art are superfluous. Teachers who neglected such aims are regarded as incapable ones.


The other force (Keating in Dead Poets Society and Hector in the History Boys) assures the purpose of teaching is being happy. Keating and Hector ignited the reckless fire in their students. To speak their minds. To rip off inappropriate textbook pages. To look at life at different perspectives. To celebrate individualism. To support unconformity.

“The best moments in reading are when you come across something – a thought, a feeling, a way of looking at things – which you had thought special and particular to you. Now here it is, set down by someone else, a person you have never met, someone even who is long dead. And it is as if a hand has come out and taken yours.” - Hector in History Boys

Or

"We don't read and write poetry because it's cute. We read and write poetry because we are members of the human race. And the human race is filled with passion. And medicine, law, business, engineering, these are noble pursuits and necessary to sustain life. But poetry, beauty, romance, love, these are what we stay alive for" - Keating in the Dead Poets Society

Watch the two movies side by side. Let me know what you think. As for me, I believe grade is not enough. I don't argue that grade is an inadequate measurement of learning ability. Grade is something but not EVERYTHING. One prove oneself through grade first, then what set him/her extraordinary is the flare: art, music, and poetry. When you study, learn how to study effectively but don't turn yourself into machine with calculated strategies in cram-schools. As a teacher, I aim at extraordinary.

"They're not that different from you, are they? Same haircuts. Full of hormones, just like you. Invincible, just like you feel. The world is their oyster. They believe they're destined for great things, just like many of you, their eyes are full of hope, just like you. Did they wait until it was too late to make from their lives even one iota of what they were capable? Because, you see gentlemen, these boys are now fertilizing daffodils. But if you listen real close, you can hear them whisper their legacy to you. Go on, lean in. Listen, you hear it? - - Carpe - - hear it? - - Carpe, carpe diem, seize the day boys, make your lives extraordinary" - Keating

2. Continue with How


If you follow my blog long enough, you may know Make it stick, a simple book can help you learn and remember anything through spaced repetition and active recall. During this semester, you are expected to have at least 4 mini tests. I will make the process enduring enough for you to remember things better.


You can also write a journal on learning (economics). This is your independent study. You can share with me if you want. Sometimes I feel it hard to understand you, my students. We are a decade apart. Let alone, I was born in different settings. I want us to understand each other. I can be like Erin in Freedom Writer (2007) or Louanne from Dangerous Minds (1995) playing rap music to you. In fact, I'm big fan of Rap Viet so it would be easy. I, however, believe there is something deeper beneath the water. So let us understand each other through writings.

In 2020, I attended PEN (Pioneer Teaching Network) and learnt the new concept of "deep learning". My teaching activities are designed in DoK (Depth of knowledge) framework.

Source: Edmentum

In my Microeconomics class, activities in different DoK levels can be:

  1. Level 1 - to recall your lectures and textbooks (i.e. True/False, Define). For example, test question on recalling the definition of market economy?

  2. Level 2 - to solve textbook problems. For example, exam exercise requires you to calculate the quantity that maximize Firm X's profit?

  3. Level 3 - to apply what you have learnt in realities. For example, case study ask you to explain why the elderlies pay higher insurance premium?

  4. Level 4 - to present your own research and experiment.

This highest level of knowledge requires you to think on your feet. In class, it can be something very hypothetical like "What will Adam Smith tweet on Trump's last day of presidency?".


For assignment, I will require you to lead your own project/ experiment / or research on economics and present it in front of our class. It will be hard to you, especially first year student. But hey, nothing good in life comes easy.


I also want to remind you the importance of good attitudes. To be a winer, act like winer. Sit in frontlines. Raise your hands. Challenge your teachers (in this case, me!). Be punctual. I won't be like Coach Carter (2005) asking to do push-ups once you are late. You will lose my respect and part of my lectures. To me, it was enough of a punishment.

Finally, success, like everything good in this world, requires time and effort. Remember Gladwell's rule: To get good at any field, "you need to have practiced, to have apprenticed, for 10,000 hours before you get good". Don't expect an A just 2 weeks of cramming or 2 days at cram-schools. Learning is a progress. It is a journey that one should travel with sweat and perseverance.

3. Pass it on

“Pass the parcel. That's sometimes all you can do. Take it, feel it and pass it on. Not for me, not for you, but for someone, somewhere, one day. Pass it on, boys. That's the game I want you to learn. Pass it on.” - Hector in History Boys
Knowledge is contagious. So pass it on! Your knowledge, your passion, and the attitudes of learning. Today, 100 students in this class. Tomorrow, millions people have their lives changed because you met them. Just like Admiral William H. McRaven once said:
That great paragon of analytical rigor, Ask.Com, says that the average American will meet 10,000 people in their lifetime. That’s a lot of folks. But, if every one of you changed the lives of just 10 people — and each one of those folks changed the lives of another 10 people — just 10 — then in five generations — 125 years — the class of 2014 will have changed the lives of 800 million people (Admiral William H. McRaven)

So learn and pass it on!


Movies mentioned (and highly recommended)

  • Coach Carter (2005)

  • History Boys (2006)

  • Freedom Writers (2007)

  • Dangerous Minds (1995)

  • Dead Poets Society (1989)

Honourable Mentions

  • The Great Debaters (2007)

  • Thao's Library (2015)

  • Whiplash (2014)

  • Thầy cô chúng ta đã thay đổi (2017)


 
 
 

Báo cáo tài chính dưới góc nhìn của Warren Buffett khẳng định triết lý đầu tư giá trị của Buffett được thừa hưởng từ Benjamin Graham. Cụm từ lặp đi lặp lại trong cuốn sách là "công ty ngoại hạng có lợi thế cạnh tranh bền vững". Vậy thế nào gọi là công ty ngoại hạng bền vững?

  • Thứ nhất, doanh nghiệp cung cấp một sản phẩm độc đáo, duy nhất. Thứ hai, họ là những người có thể mua nguyên liệu đầu vào với chi phí thấp. Thứ ba, họ là nhà cung cấp sản phẩm và dịch vụ công chúng luôn có nhu cầu. Tại Mỹ: Đó là Coca-cola, Pepsi, Wrigley, Hershey, Budweiser, P&G, v.v Các doanh nghiệp ở Việt Nam ta có thể nghĩ tới như: Sabeco, Masan, Vinamilk, v.v.

  • Lợi nhuận gộp/ doanh thu đối với các doanh nghiệp hạng A thường cao và ổn định so với các doanh nghiệp không có lợi thế cạnh tranh. Cụ thể đối với các doanh nghiệp như Cocacola là 60%, Moody's là 73%, kẹo cao su Wrigley là 51%. Một quy luật chung là các doanh nghiệp có tỷ suất lợi nhuận gộp là 40% hoặc cao hơn có xu hướng sở hữu lợi thế cạnh tranh bền vững.

Tại Việt Nam, một số doanh nghiệp có lợi nhuận gộp trên doanh thu cao (tính theo báo cáo năm 2019) bao gồm Vinamilk (46%), Cảng hàng không Việt Nam ACV (50,8%), Công ty Cổ phần Chiếu xạ An Phú - APC (67%), Khu công nghiệp Nam Tân Uyên (64,48%). Có thể nói, đây là các doanh nghiệp độc quyền như NCT, APC, ACV, v.v hoặc dẫn đầu thị trường như VNM. Họ có thể tiếp cận chi phí đầu vào rẻ và doanh thu ổn định qua thời gian, thoả mãn điều kiện này từ Buffett.

  • Chi phí bán hàng/lợi nhuận gộp có thấp hoặc cao tuỳ ngành sản phẩm nhưng luôn cần "nhất quán". Dao động lớn trong chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp so với lợi nhuận gộp thể hiện doanh nghiệp không có lợi thế cạnh tranh và chịu ảnh hưởng cạnh tranh khắc nghiệt từ đối thủ. Chi phí bán hàng lý tưởng nhất rơi vào dưới 30% tuy nhiên chi phí của các công ty có lợi thế cạnh tranh có thể rơi vào mức 30 - 80% đối với ngành có mức độ cạnh tranh lớn.

Trong năm 2019, VNM chi gần 48,89% lợi nhuận gộp cho chi phí bán hàng, con số này với NTC là 1,45%, và APC là 7,5%. Hay một doanh nghiệp bluechip ở Việt nam Công ty thế giới di động MWG phải chi gần 63% lợi nhuận gộp cho bán hàng. Như vậy, xét về lợi thế cạnh tranh, APC và NTC đang có phần trội hơn do các doanh nghiệp đang nằm trong thế độc quyền.

  • Chi phí nghiên cứu và phát triển càng nhỏ càng tốt. Việc phát triển sản phẩm mới đi kèm với các chi phí tái thiết kế và cập nhật các chương trình bán hàng của mình. Các công ty phải chi nhiều tiền cho nghiên cứu và phát triển sẽ luôn đặt ưu thế kinh tế lâu dài của công ty vào rủi ro, nghĩa là các ưu thế kinh tế đó không phải lợi thế chắc chắn. (Có lẽ đó là lý do tại sao Warren không đầu tư vào công ty công nghệ?)

  • Một công ty có lợi nhuận thuần bằng hoặc lớn hơn 20% tổng doanh thu có nhiều khả năng công ty đang hưởng lợi từ cạnh tranh dài hạn. Nếu lợi nhuận thuần một công ty dưới 10% tổng doanh thu thì doanh nghiệp kinh doanh trong ngành cạnh tranh cao, không có tính cạnh tranh bền vững. Trường hợp ngoại lệ áp dụng cho các ngân hàng và công ty tài chính do các doanh nghiệp có thể chấp nhận rủi ro để phát triển.

Quay lại một số doanh nghiệp hiện tại đang nóng trên thị trường, theo báo cáo tài chính năm 2019 của công ty, VNM có tỷ lệ lợi nhuận thuần/doanh thu là 21%, MWG là 4,8%, APC là 48,9%, và ACV là 53,92%.

  • Cổ phiếu quỹ một con số yêu thích của Warren vì nó thể hiện doanh nghiệp có đủ tiền mặt để mua lại cổ phiếu quỹ. Ngoài ra, việc thu lại cổ phiếu lưu hành trên thị trường có thể làm tăng giá cổ phiếu nắm giữ của các nhà đầu tư.

Các phần sau của cuốn sách lặp lại quan điểm tối thiểu chi phí và tối đa hoá lợi nhuận của Buffett trên bảng cân đối kế toán và báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Không có gì mới ở những trang sau cuốn sách. Nếu nói đây là một cuốn sách hay cho nhà đầu tư thì không. Nhưng nếu cuốn sách này vào tài liệu tham khảo cho môn nguyên lý kế toán thì yes, absolutely yes. Vì đâu phải ai học nguyên lý kế toán với mong muốn trở thành kế toán hay kiểm toán viên? Đã đến lúc giảng viên đi tìm ứng dụng gần gũi hơn cho môn học của mình.




 
 
 

Updated: Jan 16, 2021

Khác với các ngành khác, giáo dục là một ngành thu hút sự tham gia của nhiều thành phần xã hội. Kinh nghiệm và trải nghiệm của cá nhân đã biến bất kỳ ai cũng có thể trở thành "chuyên gia giáo dục".


Vậy nghe ai trong xã hội nhiều "chuyên gia"? Nuôi dạy trẻ dưới góc nhìn kinh tế học chỉ ra sự cần thiết của việc kiểm chứng các nhận định thông qua việc đi tìm các mối quan hệ nhân quả trong các thực nghiệm giáo dục.

Một chính sách giáo dục dựa trên bằng chứng khoa học, chứ không phải là những giai thoại được dệt nên từ suy đoán chủ quan và kinh nghiệm thành công của các nhân ai đó ở một nơi nào đó

Thay về việc lắng nghe các chuyên gia (mức độ tin cậy thấp nhất), các nhà kinh tế đi tìm những lời giải đáp qua học qua thực nghiệm với mức độ cậy cao nhất. (Bảng 1). Vậy cần


Hình 1: Thang đô mức độ tin cậy của bằng chứng khoa học

Nguồn: Center for Evidence - Based Medicine, University of Oxford

1. Khen thưởng học sinh như thế nào?

Nếu được lựa chọn giữa hai giải pháp: i) Thưởng đầu vào: Thưởng trẻ nhỏ khi hoàn thiện 01 tiếng đọc sách, v.v hoặc ii) Thưởng đầu ra: Thưởng bé khi đạt điểm cao.


Con người thường thích thú với những lợi ích nhãn tiền. Vì vậy, thời gian thưởng càng gần càng đem lại động lực cho trẻ nhỏ. Ngoài ra, nhóm trẻ với phần thưởng theo phương án i) sẽ biết mình phải làm gì. Trong khi nhóm trẻ tại phương án ii) loay hoay tìm cách dể đạt phần thưởng. Câu hỏi tiếp tục đặt ra là tiền có nên là phần thưởng không? Câu trả lời là không đối với học sinh tiểu học và có đối với cấp học cao hơn.


Như vậy, phần thưởng cần được đặt ngắn hạn "củ cà rốt trước mũi" và "vạch đường chỉ lối" rõ ràng cho trẻ nâng cao thành tích. Phần thưởng có thể là tiền mặt đối với trẻ từ cấp trung học cơ sở trở lên.

2. Trao lời khen như thế nào để hiệu quả?

Nghiên cứu cho thấy lòng tự tôn đi kèm với chất lượng học tốt. Lòng tự tôn sẽ giúp trẻ vị thành niên ít dính vào hành vi xấu như uống rượu và hút thuốc. Khi trưởng thành, trẻ có ý thức phấn đấu hơn trong công viêc. Tuy nhiên, lòng tự tông không nên bị nhầm lẫn bởi tự kiêu.


Giáo sư Forsyth từ Đại học Virgina Commonwealth làm thí nghiệm gửi hai loại tin nhắn sau khi học sinh được điểm kém: i) Nhắn tin "Em giỏi mà"; ii) Nhắn tin báo về việc học thông thường và lời nhắn về tầm quan trọng của ý thức trách nhiệm. Kết quả cho thấy nhóm 2 nhận được kết quả tốt hơn cho những lần thi sau.


Vậy nếu tăng tính tự tôn là quan trọng, giáo viên phải khen trẻ như thế nào. Giáo sư Meuller tại ĐH Columbia đã tiến hành thực nghiệm tại trường tiểu học công lập với hai cách: "Em thông minh quá" hoặc "Thầy thấy em đã nỗ lực rất nhiều". Kết quả cho thấy "việc khen tập trung vào trí thông minh bẩm sinh có thể làm giảm độc lực học tập của trẻ". Thay vì việc khen con giỏi, hay khen và công nhận nỗ lực của trẻ nhỏ.

3. Tuổi nào cần sự đầu tư lớn nhất?

Trong kinh tế học, việc đầu tư cho "giáo dục hiện tại với kỳ vọng nâng cao thu nhập về sau" cũng được xem tương đương việc "mua cổ phiếu với kỳ vọng tăng giá trong tương lai.

Xét cho cùng, đầu tư giáo dục là đầu tư cho tương lai. Các bậc phụ huynh và ngân sách quốc gia thường tăng mức đầu tư cho học sinh ở bậc học cao hơn. Điều này được giải thích bởi học sinh tốt nghiệp ở bậc học hơn thể hiện khả năng chạm tới mức thu nhập cao càng lớn, kỳ vọng tăng lợi nhuận đối với học sinh đó tăng dần. Tuy nhiên, theo Heckman và Krueger (2005), lợi ích giáo dục đạt đỉnh cao nhất ở giai đoạn ấu thơ, tương đương với sáu năm đầu trước khi trẻ em bắt đầu vào tiểu học. Vì vậy, việc đầu tư quan trọng nhất vào 6 năm đầu tiên của trẻ em.


Vậy điều gì làm nên một chương trình giáo dục tốt? Nghiên cứu của Heckman (2010) đã đi theo học sinh từ trường mầm non Perry thuộc MIchigan (Mỹ). Chương trình có môt số đặc điểm sau:

  • Giáo viên mầm non là chuyên gia tâm lý học trẻ em hoặc có chuyên môn khác với học vị cao, từ thạc sỹ trở lên

  • Tỷ lệ giáo viên và học sinh trong lớp 1:6

  • Chương trình học kéo dài 2,5h/buổi sáng trong tuần, liên tục trong 2 năm

  • Mỗi tuần giáo viên dành 1,5 giờ đến thăm gia đinh để cập nhật phương thức chơi với con của gia đình.

Các học sinh từ chương trình mầm non Perry có chỉ số IQ cao hơn, tỷ lệ tốt nghiệp cao hơn, tỷ lệ sở hữu nhà riêng ở dưới tuổi 27 tuổi cao hơn, thu thập ở thời điểm 40 tuổi cao hơn, v.v. Tỷ lệ sinh lợi xã hội của chương trình Mầm non Perry trung bình hàng năm là 7 - 10%.


Vậy tại sao các chương trình học mầm non lại có tác động lớn đến vậy? Tác giả cuốn sách đưa ra tầm quan trọng của năng lực phi nhận thức như sự nhẫn nại, khả năng tự kiểm soát bản thân, khả năng hoà nhập xã hội, tính sáng tạo, v.v


Những năng lực ngoài kiến thức này có tác động nhân quả lâu dài cho thành công cả cuộc đời của con người và có thể được rèn luyện từ bé. Việc nâng cao năng lực phi nhận thức này có thể thực hiện qua giáo dục và luyện tập. Một số phương thức luyện tập kể đến là:

  • Việc rèn luyện cơ bắp với tính liên tục và sự lặp lại

  • Việc lập kế hoạch chi tiết, ghi chép và tự mình kiểm soát mức độ thực hiện

  • Xây dựng lối tư duy tăng trưởng (growth mindset)

Những người có nền nếp kỷ luật thường có thu nhập tương lai cao. Nghiên cứu của giáo sư Nishimura Kazuo (2014) nhận thấy mức độ chênh lệch 860.000 yên giữa nhóm được bố mẹ rèn rũa bốn nguyên tắc đạo đức cơ bản (không nói dối, đối xử tốt với người khác, tuân thủ luật lệ, và luôn học hỏi). Nền nếp kỷ luật có quan hệ nhân quả lên tính chuyên cần. Cuối cùng, cho trẻ tham gia vào các hoạt động ngoại khoá, phục vụ cộng đồng sẽ giúp trẻ phát huy được hiệu quả tăng năng lực phi nhận thức.

4. Lớp học ít người liệu có hiệu quả?

Dự án khảo sát "Student Teacher Achievement Ratio" (STAR) do chính quyền bang Tennessee (Mỹ) thực hiện trong năm 1985 đến 1989 nhằm nghiên cứu tính hiệu quả của mô hình Lớp học ít thành viên đối với năng lực học sinh.

Nguồn: Glass, G.V & Smith, M.V. Meta-Analysis of Research on Class Size and Achievement

Theo Glass và Smith, học sinh đạt mức học lực lý tưởng nhất với sĩ số dưới 20 học sinh. Dự án STAR tổng hợp số liệu của 6.500 học sinh đã cho thấy quy mô lớp nhỏ có quan hệ nhân quả với kết quả của học sinh.


Tuy nhiên, đối với Việt Nam và Nhật Bản, liệu phương pháp có thể thực hiện? Với quy mô ngân sách thấp đi kèm với thực trạng thiếu hụt nhân lực, cả Nhật Bản và Việt Nam cần suy tính đến những phương án khác có hiệu suất sinh lợi lớn hơn.

Trong số những hoạt động sinh lời nhất, việc cung cấp thông tin về suất sinh lợi giáo dục là cần thiết để thúc đẩy học sinh và gia đình khuyến khích con học tập. Vậy thay vì việc giảm thiểu học sinh trong một lớp, biện pháp tuyên truyền về lợi ích kinh tế của giáo dục là cần thiết.

100 triệu yên là mức chênh lệch trong số tiền kiếm được cho đến cuối đời giữa một người đi làm ngay sau khi tốt nghiệp phổ thông và một người đi làm sau khi tốt nghiệm đại học. Xác suất trúng xổ số 1 triệu yên chỉ ở mức 1/10.000.000, nhưng chỉ cần bỏ thêm bốn năm để học đại học thì số tiền kiếm được trong suốt cuộc đời đã cao hơn 100 triệu yên rồi.

Ngoài ra, mối quan hệ nhân quả giữa chất lượng giáo viên - năng lực học sinh rất rõ rệt. Thay bằng việc tăng "lượng" giáo viên qua chương trình "Lớp học ít thành viên" phải chăng cần có chương trình nâng cao chất lượng giáo viên để đảm bảo hiệu quả cao hơn cho các chương trình giáo dục?

5. Làm thế nào để có giáo viên tốt?

Tại mục này, câu trả lời chưa thực sự rõ ràng. Tác giả chỉ ra những nghiên chưa khẳng định được mối quan hệ giữa khen thưởng và hiệu quả làm việc của giáo viên. Nhưng nếu được khen thưởng, chiến lược khen thưởng hiệu quả nếu đặt ngắn hạn theo hình thức "cà rốt treo trước mũi" với yêu cầu giáo viên cam kết "giữ kết quả tốt".


Cuối cùng, chế độ chứng chỉ dạy học của Giáo viên là một rào cản cho việc tuyển dụng giáo dục. Việc sở hữu chứng chỉ không khẳng định được năng lực của giáo viên. Ngoài ra, hệ thống chứng chỉ hạn chế những cán bộ có năng lực hoạt động các ngành khác chuyển nghề giáo. Chương trình Teach for America (được mang về Việt Nam với cái tên Teach for Vietnam) đã chứng minh phần nào nhận định này. Giáo sư Decker (2004) đã cho thấy học sinh được học bởi giáo viên từ chương trình TFA có điểm toán cao hơn và điểm ngữ văn ngang bằng so với học sinh của giáo viên có chứng chỉ dạy học.


Mặc dù chưa có một kết luận rõ ràng đối với chính sách về giáo viên, cuốn sách phần nào chỉ ra được một phương thức kiểm chứng cần thiết cho giáo dục. Đây cũng là một tổng hợp bài viết tốt cho những ai quan tâm về giáo dục và kinh tế có những nghiên cứu chuyên sâu về sau.


References:

  1. Decker, P.T & et al. (2004), The effect of Teach for America on Student: Finding from a national evaluation. University of Wisconsin - Madison, Institut e for Research on Poverty.

  2. Fryer, R.G (2011), Financial incentives and student achievement: Evidence from randomized trials, The Quarterly Journal of Economics, 126, 1755 - 1798

  3. Gneezy, U. & et al (2011), When and why incentive (don't) work to modify behavior. The journal of economic perspectives, 25(4), 191 - 209.

  4. Mueller, C. M. & Dweck, C. S (1998). Praise for intelligence can undermine children's motivation and performance. Journal of Personality and Social Psychology, 75(1), 33.

  5. Forsyth, D. R. & Kerr, N. A (1999). Are adaptive illusions adaptive? Boston, MA: American Psychological Association.

  6. Heckman, J. & Krueger, A. (2005), Inequality in America: What role for human capital policies? MIT Press Book.

  7. Heckman, J. & et. al (2010), Analyzing social experiments as implemented: A reexamination of the evidence from the High-scope Perry Preschool Programe. Quantitative Economics, 1(1), 1-46

 
 
 
bottom of page